Подготовка за магнетна резонанца: што да облечете, што да понесете и колку трае снимањето

Магнетната резонанца (МР) го снима телото со помош на силно магнетно поле и радиобранови, без рендгенско зрачење. За снимање на главата, 'рбетот и зглобовите најчесто не е потребно гладување. Кај прегледите на органите во стомакот и прегледите со контраст подготовката е поинаква. Точното упатство за вашиот преглед го добивате при закажувањето, а тука е општ приказ на она што најчесто се бара.

• Глава, врат, 'рбет и зглобови: најчесто без посебна подготовка. Јадете, пиете и ја земате редовната терапија.
• Хипофиза: прегледот најчесто се прави со контраст, па важи подготовката за преглед со контраст.
• Абдомен и жолчни патишта (MRCP): најчесто се бара неколку часа пред снимањето да не јадете, за да биде сликата на органите појасна.
• МР на цревата (ентерографија): посебна подготовка, обично со течност што се пие пред снимањето, па целиот престој трае подолго. Упатството го добивате при закажувањето.
• Карлица и простата: понекогаш се бара одредена наполнетост на мочниот меур или подготовка на цревата, во зависност од прегледот.
• Дојки: ако сè уште имате менструација, прегледот најчесто се закажува меѓу 7. и 14. ден од циклусот, па при закажувањето кажете го датумот на последната менструација. Прегледот на дојките најчесто се прави со контраст, а за време на снимањето лежите на стомак.
• Срце: на градите се лепат електроди за следење на работата на срцето, а за време на снимањето, според упатството, повеќе пати накратко го задржувате здивот. За некои прегледи на срцето се бара и дополнителна подготовка, за која добивате упатство при закажувањето.
• Преглед со контраст: најчесто се бара свеж наод за креатинин, кој покажува како работат бубрезите, а понекогаш и кратко гладување.

Лековите што редовно ги пиете не прекинувајте ги сами. Ако не сте сигурни дали треба да ги земете на денот на снимањето, прашајте при закажувањето или прашајте го својот лекар. Ако имате шеќерна болест, а за прегледот се бара гладување, прашајте и како тој ден да ја земете терапијата за шеќер.

Дојдете во удобна облека без метални делови, на пример во тренерка или памучна маица. Метал има и таму каде што не го очекуваме: во патенти, метални копчиња, токи, жица во градникот и некои спортски маици со сребрени нишки, кои за време на снимањето може да се загреат. Ако облеката има метал, пред снимањето најчесто ќе ја замените со облека за преглед.

Пред влегувањето во собата со апаратот се вадат и се оставаат:

• накит, часовник, прстени и пирсинг
• очила, фиби, шноли и перика со метални делови
• слушно помагало и подвижна забна протеза
• телефон, клучеви, паричник и картички (магнетот може да ја избрише картичката со магнетна лента)
• ремен и сè што има метална тока

Вредните предмети подобро е да ги оставите дома. Избегнувајте шминка на лицето и околу очите ако се снима главата, бидејќи некои производи содржат метални честички. Кажете му на персоналот и ако имате тетоважа, трајна шминка или фластер со лек на кожата. Некои фластери имаат метален слој што може да се загрее. Фластерот со лек не го вадете на своја рака, туку прашајте го персоналот или лекарот што ви го препишал.

Овој дел од подготовката е важен за вашата безбедност. Пред снимањето пополнувате прашалник, а радиолошкиот техничар го проверува заедно со вас. Кажете сè, дури и ако ви се чини неважно. Одлуката дали снимањето е безбедно ја донесува лекарот радиолог, врз основа на податоците за имплантот.

Задолжително кажете ако имате:

• пејсмејкер или вграден дефибрилатор
• кохлеарен имплант, невростимулатор, вентил (шант) во главата или вградена пумпа за лек
• пумпа за инсулин, сензор за мерење шеќер или друг уред што го носите на телото
• метални делови по операција: клипси по операција на крвните садови на мозокот или други метални клипси, вештачки зглоб, завртки (шрафови), плочки, стент или вештачка срцева валвула
• метален опилок или шрапнел во окото или во телото, на пример по работа со метал или повреда
• бременост или можност за бременост

Сензорот за мерење шеќер и пумпата за инсулин најчесто се вадат пред влегувањето во собата со апаратот, бидејќи магнетното поле може да ги оштети. Затоа при закажувањето прашајте како да се подготвите и дали да понесете резервен сензор.

Многу современи импланти и уреди се означени како условно безбедни за МР. Тоа значи дека снимањето може да се направи само под условите што ги пропишува производителот, на пример на апарат со одредена јачина и со посебни поставки. Кај пејсмејкерите и дефибрилаторите најчесто е потребно и кардиолог да го подеси уредот пред и по снимањето. Затоа е потребно да се знае точниот модел. Понесете ја картичката за имплантот или отпусната листа од операцијата и кажете го тоа уште при закажувањето, кога се проверува дали таков преглед се прави во Радиологија Маја.

Забните коронки, мостовите, пломбите и забните импланти најчесто не се пречка за снимањето и остануваат во устата. Може да предизвикаат сенка на снимката во делот на лицето и вилицата, па спомнете ги ако се снима главата. Подвижната протеза ја вадите. Фиксниот апарат за исправање на забите, жицата од внатрешната страна на забите и протезата со магнетни копчи спомнете му ги на персоналот, бидејќи може да направат сенка на снимката на главата и вратот.

Добро подготвената документација му помага на радиологот снимањето да го насочи кон вистинското прашање и наодот да го спореди со претходните. Понесете:

• упат или препорака од лекар, ако ја имате
• лична карта или пасош
• претходни наоди и снимки од истиот дел на телото (CD, USB или печатен наод)
• отпусни листи и извештаи од операции, особено ако имате имплант
• картичка за имплантот или уредот
• список на лековите што ги пиете и податок за алергии, особено ако порано сте реагирале на контраст
• наод за креатинин, ако тоа се бара за преглед со контраст

Ако немате наод за креатинин, при закажувањето прашајте каде и колку однапред да ја направите анализата на крвта. Прашајте и колку порано да дојдете на снимањето, бидејќи е потребно време за прием и прашалник.

Самото снимање трае пократко од целиот престој на радиологијата, бидејќи пред него има прием, прашалник и пресоблекување. Снимањето на една регија најчесто трае од 20 до 45 минути. Приближно траење на снимањето, без времето за прием:

• глава или хипофиза: најчесто од 20 до 30 минути
• еден дел од 'рбетот (вратен, граден или лумбален): најчесто од 20 до 30 минути
• два дела или цел 'рбет: најчесто од 40 до 60 минути
• еден зглоб (колено, рамо, скочен зглоб, лакт): најчесто од 20 до 30 минути
• дојки: најчесто од 20 до 30 минути
• абдомен, жолчни патишта, карлица или простата: најчесто од 30 до 45 минути
• срце, црева или цело тело: најчесто од 45 до 60 минути, понекогаш и подолго

Ако се дава контраст, снимањето се продолжува за десетина минути. Кај МР на цревата на тоа се додава и времето за пиење на течноста пред снимањето, најчесто околу еден час. Прегледот може да трае подолго и ако е потребно да се повтори дел од снимањето поради движење. Точното време зависи од прашањето на кое снимката треба да одговори и од процената на радиологот.

Лежите на подвижна маса, а делот од телото што се снима се наоѓа во калем, посебен дел од опремата што го прима сигналот. Масата потоа се вовлекува во отворот на апаратот. При снимање на колено или скочен зглоб главата најчесто е надвор од апаратот.

Апаратот за време на работата гласно чука, тропка и зуи. Тоа е нормален звук на работата, а не знак дека нешто не е во ред. Добивате заштита за ушите, најчесто тапи или слушалки. Снимањето не боли. Важно е да мирувате, бидејќи и мало движење може да ја замати сликата. При снимање на стомакот понекогаш се бара накратко да го задржите здивот, според упатството на техничарот.

Радиолошкиот техничар ве следи од соседната просторија. Пред почетокот ви објаснува како да се јавите за време на снимањето, а снимањето може да се прекине ако ви е тешко. Благо чувство на топлина во делот од телото што се снима е можно и најчесто е безопасно. Ако почувствувате силна топлина, печење или болка, на пример на местото на тетоважата, веднаш јавете му се на техничарот.

Ако ви е тешко да бидете во затворен простор, кажете го тоа при закажувањето. Повеќе за тоа прочитајте во текстот за магнетна резонанца и страв од затворен простор, а за снимањето кај деца во посебен текст. Двата текста се во списокот на сродни текстови на крајот од страницата.

По снимање без лек за смирување, со контраст или без него, најчесто истиот ден се враќате на вообичаените обврски, може да јадете и да возите. Ако сте добиле лек за смирување или седација, следните 24 часа не возете, а дома одите со придружник.

По контрастот понекогаш се останува кратко во чекалната, заради следење. Тој ден најчесто се советува да пиете повеќе течност, ако лекарот не ви го ограничил внесот. Ако и неколку часа по контрастот забележите осип или јадеж, јавете се кај лекар. Ако се појави оток на лицето, усните или јазикот или отежнато дишење, веднаш повикајте итна помош на 194.

Снимките потоа ги прегледува лекар специјалист по радиологија, кој го пишува наодот. Кога и во каков облик ги подигнувате наодот и снимките, ќе дознаете при закажувањето или на приемот. Наодот однесете му го на лекарот што ве упатил, бидејќи тој го толкува наодот заедно со клиничкиот преглед.

Магнетната резонанца се прави во Радиологија Маја, на адреса Vizantijski bulevar 39 во Ниш, во зградата на Болница Маја. Терминот го закажувате на бројот 018 530 530. При закажувањето кажете кој дел од телото треба да се сними, дали лекарот барал контраст и дали имате имплант или метал во телото. Така ќе добиете точно упатство за подготовката. Цените на прегледите според регија се наоѓаат на страницата за магнетна резонанца и во ценовникот на радиологијата.