Подготовка за вадење крв: вода, кафе, лекови и зошто наутро

За повеќето рутински анализи најчесто се препорачуваат 8 до 12 часа без храна. Обично е доволно последниот оброк да биде вечерата од претходниот ден, а наутро да дојдете без појадок. Така поголемиот дел од гладувањето поминува додека спиете.

Гладувањето е важно пред сè за гликозата (шеќерот во крвта) и липидниот статус (холестеролот и триглицеридите), бидејќи оброкот ја менува вредноста на шеќерот, а особено на триглицеридите, уште неколку часа по јадењето. За некои други анализи, на пример за комплетната крвна слика, гладувањето најчесто не е задолжително. Бидејќи обично се прават повеќе анализи од едно вадење крв, практично е да дојдете на гладно.

Вечерата пред анализите нека биде лесна, без масна храна. Многу лаборатории советуваат и ден пред тоа да не пиете алкохол. Не гладувајте подолго од 14 часа. Подолгото гладување не го прави наодот поточен, а може и да промени некои резултати. Ако лекарот ви дал поинакво упатство, важи неговото упатство.

Обичната вода е дозволена и пред анализите на гладно. Чаша вода наутро е дури и корисна, бидејќи тогаш крвта најчесто полесно се зема. Сите други пијалаци можат да ги променат резултатите, па оставете ги за по вадењето крв.

• Обична вода, без вкус, без шеќер и без засладувачи: дозволена.
• Вода со вкус или со лимон: не е дозволена.
• Кафе, и без шеќер и без млеко: не е дозволено.
• Чај, сок, млеко, газирани и енергетски пијалаци: не се дозволени.
• Гума за џвакање и бонбони, и оние без шеќер: не се дозволени.
• Цигари наутро пред вадење крв: не се дозволени.

Ако тешко ви паѓа утро без кафе, дојдете што порано. Кафето и појадокот можете да ги понесете и да ги земете по вадењето крв.

Ако сепак сте изеле или испиле нешто наутро, кажете му го тоа на персоналот пред вадењето крв. Понекогаш примерокот може да се земе, а понекогаш е подобро да дојдете друг ден. Не го премолчувајте тоа, бидејќи наод што не е направен на гладно може да наведе на погрешен заклучок.

Лековите што ги земате секој ден не ги прекинувајте на своја рака поради вадењето крв. Кај повеќето анализи терапијата се зема како и обично. За некои анализи лекарот може да побара лекот да го испиете дури по вадењето крв, а понекогаш и привремено да не го земате. Тоа секогаш се договара со лекарот што ви ја препишал терапијата или ве упатил на анализи, а не самостојно.

При доаѓањето кажете му на персоналот во лабораторијата кои лекови ги земате, вклучувајќи ги витамините и додатоците во исхраната. Некои додатоци, на пример биотинот (витамин B7), кој се наоѓа и во препаратите за коса, кожа и нокти, можат да влијаат на резултатите од одредени анализи, меѓу нив и на хормоните на штитната жлезда. Дали и колку време порано треба да престанете да ги земате, прашајте го лекарот.

Две ситуации бараат посебно внимание:

• Терапија за шеќер (таблети или инсулин): ако наутро не јадете, а ја земете вообичаената доза, шеќерот може премногу да падне. Како да ги усогласите лекот и гладувањето, прашајте го лекарот однапред. Понесете го лекот и нешто за јадење, за да ги земете по вадењето крв. Ако додека чекате почувствувате треперење, потење, силна глад или слабост, што поскоро кажете му на персоналот.
• Лекови против згрутчување на крвта: ако ги земате, кажете го тоа пред земањето на примерокот. Тогаш местото на убодот треба да се притиска подолго.

За TSH, FT4 и FT3 гладувањето најчесто не е задолжително, но примерокот обично се зема наутро. Овие анализи често се прават истото утро кога и шеќерот или мастите во крвта, па е практично да дојдете на гладно. Антителата, на пример anti-TPO, најчесто се одредуваат од истиот примерок крв.

Лицата што земаат таблети со хормон на штитната жлезда најчесто добиваат совет тоа утро таблетата да ја испијат по вадењето крв, а не пред него. Така наодот ја покажува вредноста пред новата доза. Бидејќи оваа таблета најчесто се зема на празен стомак, по неа почекајте со појадокот и кафето онолку колку што ви кажал лекарот. Ако земате други лекови за штитната жлезда или од лекарот сте добиле поинакво упатство, почитувајте го тоа упатство.

Ако земате биотин или препарати за коса, кожа и нокти, кажете го тоа пред вадењето крв, бидејќи биотинот може да ги промени резултатите од хормоните на штитната жлезда.

Кога анализите се повторуваат заради следење, добро е да доаѓате во слично време од денот и под слични услови. Така новите и старите наоди полесно се споредуваат.

Анализите поврзани со шеќерот во крвта немаат сите иста подготовка:

• Гликоза на гладно: најчесто 8 до 12 часа без храна, само со обична вода.
• HbA1c: ја покажува просечната вредност на шеќерот за претходните два до три месеци и најчесто не бара гладување, па може да се направи и подоцна во текот на денот.
• Инсулин: најчесто се прави на гладно, заедно со гликозата.
• OGTT (тест на оптоварување со гликоза, во ценовникот тест на орална толеранција на гликоза): се прави наутро, на гладно, по препорака на лекар. Три дена пред тестот јадете вообичаено, без диета и без исфрлање на јаглехидратите. По првиот примерок се пие раствор од гликоза, а крвта повторно се вади, најчесто по два часа, а во бременост често и по еден час. Во тоа време не се јаде, не се пуши и се мирува. Ако за време на тестот ви се слоши или повратите, што поскоро кажете му на персоналот.

За OGTT распрашајте се однапред дали е потребно закажување и колку време да одвоите, бидејќи тестот трае подолго од обичното вадење крв. Ако веќе имате дијабетес или шеќерот во крвта ви бил покачен претходно, OGTT се прави само по препорака на лекар. Ако земате каква било терапија за шеќер, подготовката и утринската доза договорете ги со лекарот однапред.

Утрото е практично за анализите на гладно, бидејќи поголемиот дел од гладувањето поминува во текот на ноќта. Освен тоа, вредностите на некои анализи се менуваат во текот на денот, на пример на железото и на некои хормони, како што е кортизолот. Затоа тие најчесто се прават наутро. Половите хормони често се прават на одреден ден од менструалниот циклус, а тој ден го одредува лекарот.

Тоа утро:

• Испијте чаша обична вода.
• Не вежбајте и не работете тешка физичка работа пред вадењето крв. Најчесто се советува и ден пред тоа да избегнувате многу напорен тренинг.
• Облечете облека со ракави што лесно се креваат над лактот.
• Понесете упат или список на анализи, ако имате, и список на лековите што ги земате.
• Пред вадењето крв седнете и одморете се неколку минути.

Ако претходно ви било лошо при вадење крв, кажете го тоа пред земањето на примерокот. Работното време на лабораторијата и тоа дали е потребно закажување проверете ги по телефон. Телефонските броеви се на дното на оваа страница и на страницата Контакт. Лабораторијата се наоѓа во зградата на Болница Маја, на Vizantijski bulevar 39 во Ниш.

По земањето на примерокот притиснете го местото на убодот со сув памук или тупфер неколку минути, а ако земате лекови против згрутчување на крвта, подолго. Раката најчесто треба да ја држите испружена, бидејќи при свиткување во лактот полесно се создава модринка.

Кога ќе се извади крв за сите анализи на гладно (кај OGTT дури по последниот примерок), земете ја терапијата и можете да јадете и да испиете кафе, ако лекарот не ви кажал поинаку. Таблетата со хормон на штитната жлезда најчесто треба да се испие на празен стомак, па по неа со појадокот и кафето почекајте онолку колку што ви кажал лекарот.

• Неколку часа не носете тешки предмети со таа рака.
• Мала модринка е можна и најчесто поминува за неколку дена.
• Ако почувствувате вртоглавица или слабост, кажете му на персоналот и седнете или легнете додека не помине.
• Ако местото на убодот и понатаму крвари и по притискањето, отече, поцрвени, болката се засилува или почувствувате трнење низ раката, јавете се кај лекар.

Рокот за наодите зависи од видот на анализата, па проверете го при вадењето крв. Цените на поединечните анализи и на земањето примерок крв се наоѓаат во ценовникот на лабораторијата.