Магнетна резонанца кај деца: подготовка, седација и присуство на родителите

Магнетната резонанца (МР) прави снимки со помош на силно магнетно поле и радиобранови. Самото снимање не боли и не користи рендгенско зрачење. Детето лежи на маса што влегува во отворот на апаратот, а апаратот за време на снимањето произведува гласно чукање и зуење. Затоа детето најчесто добива заштита за ушите, чепчиња или слушалки.

Секое движење, дури и мало, може да ја замати снимката. Тогаш дел од прегледот често се повторува, па прегледот трае подолго. Колку долго детето треба да мирува зависи од делот од телото што се снима, од тоа дали е потребен контраст и од планот што ќе го одреди радиологот. Најчесто тоа е од 15 до 45 минути, а кај посложените прегледи и подолго.

Затоа главното прашање кај децата е: може ли детето да лежи мирно толку време? Од одговорот зависи дали прегледот ќе се прави додека детето е будно, во природен сон или со седација.

Не постои една возраст по која седацијата повеќе не е потребна. Многу деца на училишна возраст можат да го направат прегледот будни, со подготовка и поддршка. Кај бебињата, малите деца и децата што не можат да соработуваат, лекарот почесто предлага седација. Кај сосема малите бебиња понекогаш се прави обид за снимање во природен сон по оброкот, ако лекарот процени дека тоа е можно.

Одлуката најчесто заедно ја донесуваат лекарот што го упатил детето, радиологот и анестезиологот. Најчесто се проценува:

• возраста на детето и колку може да соработува
• колку долго трае планираното снимање
• дали детето има силен страв од затворен простор или од прегледот
• развојни или други тешкотии поради кои мирувањето е тешко
• општата здравствена состојба на детето и болестите што веќе ги има

При длабока седација детето добива лек што го успива. Детето најчесто дише самостојно, но анестезиологот по потреба помага дишниот пат да остане отворен и дава кислород. При општа анестезија сонот е уште подлабок, па анестезиологот најчесто поставува посебна маска или цевче што го држи дишниот пат отворен и по потреба му помага на дишењето. Во двата случаја детето од успивањето до будењето треба цело време да го следи анестезиолог.

Во ценовникот на радиологијата постои посебна ставка за длабока седација за време на МР преглед. Дали прегледот во седација во Радиологија Маја се прави и кај деца, од која возраст и кој го изведува, проверете при закажувањето.

Детето помалку се плаши кога знае што го чека. На поголемото дете кажете му за прегледот неколку дена порано, а на помалото ден порано или истиот ден, мирно и со едноставни зборови. Кажете ја вистината: снимањето не боли, апаратот е гласен, а важно е да лежи мирно како кип. Избегнувајте ветувања што не можете да ги одржите, на пример дека нема да има боцкање ако е потребен контраст или седација.

Неколку работи најчесто помагаат:

• игра „кип“ дома, за детето да вежба мирно лежење на грб
• слушање снимки од звуците на магнетната резонанца, за бучавата да не биде изненадување
• сликовница или цртеж со објаснување како изгледа апаратот
• удобна облека без метални копчиња, патент-затворачи, шљокици и метални нишки, какви што имаат некои спортски маици
• без накит, метални шноли и штипки за коса
• омилена играчка или ќебенце за чекалната

Во салата со апаратот не смее да се внесе ништо метално. Дали играчката може да влезе со детето, одлучува персоналот на радиологијата. При закажувањето и повторно пред прегледот кажете му на персоналот ако детето има:

• вентил (шант) во главата
• кохлеарен имплант
• фиксна протеза за заби
• пумпа за инсулин или сензор за шеќер
• метални делови по операција или каков било друг метал во телото

Понесете ја картичката на имплантот или отпусната листа. Многу импланти дозволуваат преглед под одредени услови, а за тоа одлучува радиологот. Ако детето посебно се плаши од затворен простор, корисни совети има и во текстот за магнетна резонанца и клаустрофобија.

Ако прегледот се прави со седација или анестезија, детето одредено време пред прегледот не смее да јаде и пие. Постот го намалува ризикот содржината од желудникот да влезе во дишните патишта додека детето спие. Точните часови ги одредува анестезиологот и тие треба строго да се почитуваат. Најчесто паузата е подолга за храна, адаптирано и кравјо млеко, пократка за мајчино млеко, а уште пократка за бистри течности, како што е водата. Бистри течности детето најчесто смее да пие до еден или два часа пред прегледот, ако анестезиологот не каже поинаку. За време на постот детето не треба да јаде ниту бонбони ниту мастики.

Детето не треба да гладува ниту подолго од кажаното. Долгото гладување кај децата може да предизвика жед, малаксаност и пад на шеќерот во крвта. Ако детето сепак нешто изеде или испие, кажете му го тоа на персоналот, бидејќи тогаш прегледот често се поместува.

Анестезиологот пред седацијата разговара со родителот и го прегледува детето. Кажете му:

• дали детето има настинка, кашлица, температура или било болно во претходните денови
• дали детето рчи, има прекини на дишењето во сонот или астма
• кои хронични болести ги има и кои лекови редовно ги пие
• дали има алергии, особено на лекови, храна или латекс
• дали претходно примало анестезија и како реагирало
• дали некој во семејството има познати проблеми со анестезија

По разговорот родителот или старателот потпишува согласност за седацијата. Редовните лекови детето ги пие само онака како што ќе каже анестезиологот. За седацијата, а понекогаш и за контрастот, детето најчесто добива тенка пластична канила во вената. Повеќе за тоа кога се дава контраст и како се применува прочитајте во текстот за магнетна резонанца со контраст.

Родителот најчесто е со детето за време на приемот, разговорот со лекарот и подготовката. Кај будно дете, еден родител најчесто може да остане во салата за време на снимањето, покрај масата, ако помине иста безбедносна проверка како и детето. Тоа значи дека и родителот пополнува прашалник и ги остава надвор од салата сите метални предмети, телефонот, картичките, клучевите и часовникот. Во салата и родителот најчесто добива заштита за ушите. Родител што има пејсмејкер, вграден дефибрилатор, кохлеарен имплант, пумпа за инсулин или метал во телото, како и бремена жена, треба тоа да му го каже на персоналот пред влегувањето. Тогаш е подобро со детето, ако е можно, да влезе друг придружник.

При седација родителот најчесто останува со детето додека тоа не заспие, а потоа чека пред салата. Според правилата на струката, детето тогаш цело време го следи анестезиолог, а снимањето го води радиолошки техничар. За време на седацијата постојано се следат дишењето, работата на срцето и кислородот во крвта. Кога детето се буди, родителот најчесто се враќа кај него.

Правилата за присуство на родителот може да се разликуваат од преглед до преглед. Затоа при закажувањето прашајте дали можете да бидете во салата и до кој момент.

По прегледот детето се буди под надзор. Дома оди дури кога е будно, кога нормално дише и голта и кога анестезиологот ќе процени дека е подготвено. Во првите часови детето може да биде поспано, несигурно на нозете, плачливо или раздразливо. Некои деца имаат и благо гадење. Тоа најчесто поминува во текот на денот.

Прво се даваат голтки вода, а потоа лесна храна, онака како што ќе каже лекарот. За остатокот од денот препораките најчесто се следниве:

• детето се одмора дома, со возрасна личност што постојано го надгледува
• без велосипед, тротинет, качување, пливање и капење без надзор
• се препорачува дома да се оди со автомобил, во детско седиште прилагодено на возраста: една возрасна личност вози, а друга седи покрај детето
• следниот ден детето најчесто се враќа на вообичаените активности, ако се чувствува добро

Јавете му се на лекарот ако детето повеќе пати повраќа или не може да задржи течност. Јавете се и ако детето е невообичаено поспано, ако добие осип или температура, ако на местото на канилата се појави црвенило и оток, или ако нешто друго ве загрижува. При отпуштањето прашајте кого и на кој број тогаш да се јавите.

Итна помош (194) повикајте веднаш ако детето тешко дише, ако усните му помодреат, ако не можете да го разбудите или ако добие грчеви.

Специјалист по радиологија ги прегледува снимките и го пишува наодот. Кога наодот ќе биде готов и како се подига, ќе дознаете при закажувањето. Наодот однесете му го на лекарот што го упатил детето, бидејќи тој го толкува наодот заедно со прегледот на детето. Понесете на прегледот:

• упат или препорака од лекарот што го лекува детето (дали е потребен упат, проверете при закажувањето)
• претходни наоди и снимки, ако ги има
• картичка на имплантот или отпусна листа, ако детето има имплант или било оперирано
• список на лекови што детето ги пие
• резервна облека, пелени ако се потребни и шише вода за по прегледот

Цената на магнетната резонанца зависи од делот од телото што се снима, од тоа дали е потребен контраст и од тоа дали е потребна седација. Актуелните цени се во ценовникот на радиологијата. Прегледот се закажува во Радиологија Маја на бројот 018 530 530. При закажувањето кажете колку години има детето, што се снима и дали лекарот предложил седација. Општите правила за подготовка за возрасни и деца се наоѓаат и во текстот за подготовка за магнетна резонанца.