Магнетна резонанца со контраст: кога е потребен, подготовка и анализи пред снимањето

Контрастот за магнетна резонанца е бистра течност што се вбризгува во вена. Најчесто се прави на база на гадолиниум, метал што е врзан во стабилно соединение за телото полесно да го поднесе и да го излачи. Кога ќе влезе во крвотокот, контрастот привремено го менува сигналот на ткивата на снимката. Деловите од телото со посилен проток на крв, воспаление или изменето ткиво тогаш појасно се разликуваат од околината.

Контрастот за магнетна резонанца не е исто што и јодниот контраст што се дава при скенер (МСКТ). Затоа при закажувањето е корисно да кажете за кој преглед станува збор и дали порано сте имале реакција на кој било вид контраст.

Голем број МР прегледи се прават без контраст. Контраст се додава кога треба подобро да се види прокрвеноста на ткивото или разликата меѓу здравото и изменетото ткиво. За тоа одлучуваат лекарот што упатува на преглед и радиологот, во зависност од регијата и причината за снимањето. Најчести ситуации во кои се разгледува контраст се:

• прегледи на главата (мозокот), хипофизата и 'рбетниот мозок
• контроли по операција, на пример по операција на дискус, кога треба да се разликува лузна од повторна дискус хернија
• проценка на воспалителни процеси и промени во меките ткива
• прегледи на дојките, простатата, црниот дроб и другите органи во стомакот (абдоменот) и малата карлица, кога тоа го предвидува планот на снимањето
• одделни прегледи на срцето и крвните садови
• контролни снимки кога и претходниот преглед бил направен со контраст, заради споредба

Контрастот е дел од планот на снимањето што помага сликата да биде појасна. Што значи наодот, објаснува лекарот.

Контрастот од организмот се излачува главно преку бубрезите. Затоа пред прегледот најчесто се проверува функцијата на бубрезите. Основната анализа е креатинин во крвта. Од вредноста на креатининот, заедно со возраста и полот, се пресметува eGFR, односно проценетата брзина со која бубрезите ја филтрираат крвта.

Колку стар смее да биде наодот и од кого се бара, зависи од правилата на установата и од проценката на лекарот. Многу установи посебно бараат свеж наод од постарите лица и од лицата со шеќерна болест, покачен крвен притисок или позната болест на бубрезите. Креатинин и eGFR се наоѓаат и во ценовникот на лабораторијата на Болница Маја, па при закажувањето е добро да прашате каде и кога е најлесно да се направи анализата.

Кога eGFR е во границите што лекарот ги смета за безбедни, прегледот се прави според планот. При многу намалена функција на бубрезите радиологот проценува дали контрастот е неопходен, дали треба да се избере друго средство или прегледот да се направи без контраст. Причината за ваквата претпазливост е ретка, но сериозна компликација што се вика нефрогена системска фиброза. Опишана е главно при тешка хронична бубрежна слабост, кај лица на дијализа и при нагло (акутно) оштетување на бубрезите, а со средствата што денес најчесто се користат се јавува исклучително ретко.

Подготовката за МР со контраст е слична на подготовката за обична магнетна резонанца, со неколку дополнителни чекори. Упатството за конкретниот преглед го добивате при закажувањето.

• Понесете упат или препорака од лекар, ако имате, потоа наод за креатинин и eGFR и претходни снимки со наодите.
• Направете список на лековите што редовно ги земате. Редовната терапија не ја прекинувајте на своја рака, за тоа одлучува лекарот.
• Известете го персоналот за претходни реакции на контраст, алергии, астма, болест на бубрезите, дијализа, бременост или доење.
• Известете го персоналот и за вградени уреди и метал во телото, на пример за пејсмејкер, инсулинска пумпа, импланти или метални делови по операции.
• Дали треба да дојдете без храна, зависи од видот на прегледот и од правилата на установата. За некои прегледи на стомакот и за преглед во седација најчесто се бараат неколку часа без храна. Што важи за вашиот преглед, прашајте при закажувањето.
• Ако лекарот не го ограничил внесот на течности, пијте вода како и обично, пред и по прегледот.
• Облечете удобна облека без метални делови и дојдете порано, колку што ќе ви кажат при закажувањето, најчесто околу 15 минути, поради пријавата, прашалникот и поставувањето на канилата.

Пред снимањето во вената на раката се поставува тенка пластична канила. Првиот дел од прегледот најчесто се снима без контраст. Потоа, според планот на радиологот, контрастот се вбризгува низ канилата и снимањето продолжува. За време на вбризгувањето е важно да лежите мирно, како и во текот на остатокот од прегледот.

Повеќето луѓе при вбризгувањето не чувствуваат ништо посебно. Некои чувствуваат минлив студ на местото на убодот, а поретко краток метален вкус во устата или благо гадење. Тоа најчесто поминува за минута или две. Прегледот со контраст обично трае нешто подолго од прегледот без контраст, бидејќи се снимаат серии пред и по вбризгувањето. Точното траење зависи од регијата што се снима.

Ако за време на прегледот почувствувате јадеж, гадење, отежнато дишење или каква било непријатност, веднаш кажете му на персоналот, на начинот што техничарот ќе ви го објасни пред почетокот на снимањето.

По снимањето канилата се вади, а местото на убодот кратко се притиска. Многу установи бараат пациентот по контрастот да остане кратко во чекалната заради следење, најчесто 15 до 30 минути. Потоа обично можете да се вратите на вообичаените обврски, исхрана и возење. Исклучок е прегледот со лек за смирување или седација: тогаш си одите дома со придружник и најчесто не возите во следните 24 часа, според упатството на лекарот. Нормално е кај одделни лица да се јави:

• блага чувствителност или мала модринка на местото на убодот
• блага главоболка, гадење или вртоглавица, што брзо поминуваат
• почесто мокрење ако пиете повеќе вода од обично

Кај лицата со уредна функција на бубрезите најголемиот дел од контрастот се излачува со урината во текот на првиот ден. Јавете се кај лекар ако се појават осип, јадеж, црвенило или посилна болка и оток на местото на убодот, бидејќи реакцијата, иако ретко, може да се појави и неколку часа подоцна. Ако се јави отежнато дишење, оток на лицето, оток на усните или силна слабост, итно повикајте 194.

Контрастот за магнетна резонанца повеќето луѓе добро го поднесуваат, а сериозните реакции се ретки. Сепак, во некои ситуации радиологот пред прегледот посебно ги проценува користа и ризикот, па е важно да ги наведете однапред:

• намалена функција на бубрезите, нагло (акутно) оштетување на бубрезите, дијализа или состојба по трансплантација на бубрег
• претходна реакција на контрастно средство, за магнетна резонанца или за скенер
• астма и изразени алергии
• бременост или можност за бременост, бидејќи контрастот во бременоста најчесто се избегнува и се дава само кога е неопходен
• доење: според ставот на стручните здруженија на радиолози, доењето најчесто може да продолжи без прекин. Мајката што сака дополнителна претпазливост може со лекарот да се договори за пауза од 24 часа. Тогаш е добро млекото за бебето да го исцеди однапред, а млекото исцедено за време на паузата се фрла.
• деца: дозата на контрастот, како и кај возрасните, се одредува според телесната тежина, а прегледот се планира со радиологот и, ако е потребна седација, со анестезиологот

Ниту едно од наведеното не значи автоматски дека прегледот не може да се направи. Лекарот може да го прилагоди видот и дозата на контрастот, да предложи преглед без контраст или друг дијагностички метод.

Магнетната резонанца се прави во Радиологија Маја, во зградата на Болница Маја, на адреса Vizantijski bulevar 39 во Ниш. Прегледот се закажува на бројот 018 530 530. При закажувањето кажете дека прегледот е со контраст, која регија се снима и дали веќе имате наод за креатинин и eGFR, за да добиете упатство за анализите, храната и времето на доаѓање.

Во ценовникот на радиологијата контрастот и подготовката за преглед со контраст се посебни ставки, покрај цената на самиот МР преглед. Цените на тие ставки и на анализите креатинин и eGFR се прикажани во табелата под текстот, според ценовникот на сајтот. Цените на поединечните МР прегледи се наоѓаат во ценовникот на радиологијата.