Магнетна резонанца или скенер: која е разликата и кој одлучува за прегледот

Двата прегледа прават пресеци на телото, слични на тенки парчиња. Тие пресеци специјалистот по радиологија ги прегледува на компјутер и потоа пишува наод. Разликата е во тоа со што се добива сликата.

Магнетната резонанца (МР, MRI) користи силно магнетно поле и радиобранови. Различните ткива во телото даваат различни сигнали, а компјутерот од тие сигнали ја составува сликата. МР не користи рендгенско, односно јонизирачко зрачење.

Скенерот во наодите и ценовниците се нарекува КТ или МСКТ. КТ е кратенка за компјутеризирана томографија, а МСКТ за повеќеслојна компјутеризирана томографија, при која апаратот во едно вртење снима повеќе пресеци. Се слуша и називот мултислајс скенер. Скенерот користи рендгенски зраци: рендгенската цевка кружи околу телото, а компјутерот од добиените податоци прави пресеци и, по потреба, тродимензионални прикази на коските и крвните садови.

Најголемата разлика пациентот ја чувствува во траењето на прегледот и во самиот апарат:

• Траење: снимањето на една регија со магнетна резонанца најчесто трае од 20 до 45 минути. Самото снимање со скенер најчесто трае неколку минути. Кај двата прегледа престојот е подолг ако се дава контраст.
• Простор: кај повеќето апарати за магнетна резонанца се лежи на маса што се вовлекува во подолг тунел, а делот од телото што се снима се наоѓа во средината на тунелот. Скенерот има краток и широк прстен низ кој масата полека поминува, па чувството на тескоба обично е помало.
• Бучава: апаратот за магнетна резонанца за време на работата гласно чука и зуи, затоа пациентот најчесто добива чепчиња за уши или слушалки. Скенерот е значително потивок.
• Мирување: кај двата прегледа е важно да се мирува, а кај магнетната резонанца тоа трае подолго. При снимање на градниот кош и стомакот понекогаш, на знак од техничарот, накратко се задржува здивот, и кај скенерот и кај магнетната резонанца.

Поради должината на снимањето и тунелот на апаратот, магнетната резонанца е посложена за мали деца, за лица што тешко лежат мирно подолго време и за оние на кои затворениот простор им е непријатен. Ако ова се однесува на вас, кажете му на лекарот што ве упатува и при закажувањето.

Прашањето „што е подобро“ нема еден одговор. Секој преглед има области во кои дава повеќе податоци. Ова е општа поделба, а во пракса изборот зависи од прашањето што го поставува лекарот и од претходните наоди. Стомакот, на пример, се снима и со едниот и со другиот метод, во зависност од органот и од тоа што лекарот сака да провери.

Магнетната резонанца најчесто се избира за меките ткива:

• мозок, хипофиза и 'рбетен мозок
• дискови и нервни корени во 'рбетот
• лигаменти, тетиви, менискуси и 'рскавица во зглобовите
• органи на малата карлица, простата, црн дроб и жолчни патишта
• дојки и срце, кога лекарот бара таков преглед
• крвни садови на главата и вратот (МР ангиографија)

Скенерот најчесто се избира кога е важна брзината, приказот на коските или на белите дробови:

• бели дробови и органи на градниот кош
• фрактури и сложени повреди на коските и зглобовите
• проценка по повреда на главата, кога е важно брзо да се види крварење или фрактура
• крвни садови, со контраст во вена (МСКТ ангиографија), на пример аортата и крвните садови на белите дробови, рацете и нозете
• синуси, камен во бубрегот и мочните патишта
• снимање на повеќе регии на телото одеднаш, на пример при проценка на раширеноста на болеста

Главата е чест пример за ова прашање. Скенерот на глава е брз и добро ги прикажува коските на черепот и свежото крварење. Затоа во итни состојби, на пример по паѓање или удар во главата, често прво се прави скенер.

Итните состојби ги збринува службата за итна медицинска помош, а не закажаниот преглед. Ако по удар во главата дојде до губење на свеста, повраќање, силна главоболка, збунетост или поспаност, како и при нагла слабост на рака или нога, отежнат говор или искривено лице, не закажувајте термин, туку веднаш повикајте итна помош на 194.

Магнетната резонанца на глава подетално го прикажува мозочното ткиво. Лекарите најчесто ја избираат за помали промени во мозокот, за преглед на хипофизата, за следење на промените со текот на времето и кога скенерот не дава доволно податоци. Кај некои прегледи на главата е потребен и контраст, за што одлучува радиологот во согласност со упатот од лекарот.

Сличен принцип важи и за 'рбетот. Магнетната резонанца појасно ги прикажува дисковите, нервите и 'рбетниот мозок, а скенерот коскените делови на пршлените и фрактурите.

Магнетната резонанца не користи јонизирачко зрачење. Магнетното поле и радиобрановите не се ист вид зрачење како рендгенските зраци. Затоа лекарите МР често ја избираат за повторени снимања и за деца, кога ги дава потребните податоци.

Скенерот користи рендгенски зраци. Дозата зависи од регијата и протоколот на снимање и е поголема отколку кај обична рендгенска снимка. Прегледот се прави кога лекарот ќе процени дека користа од наодот е поголема од можниот ризик. Затоа понесете ги претходните снимки, за прегледот да не се повторува без потреба.

Кај магнетната резонанца главното прашање за безбедноста е металот во телото. Пред прегледот задолжително кажете ако имате пејсмејкер, вграден дефибрилатор, кохлеарен имплант, невростимулатор, инсулинска пумпа или друг вграден уред, како и метални клипси на крвните садови, метален опилок во окото, шрапнел или друг метал во телото. Со многу импланти МР е можна под одредени услови, а одлуката ја донесува радиологот врз основа на документацијата за имплантот. Кај пејсмејкер и дефибрилатор во проценката најчесто се вклучува и кардиолог.

За скенерот металот во телото најчесто не е пречка, но може да ја намали јасноста на сликата во тој дел од телото. Затоа и пред скенер кажете кои импланти или уреди ги имате.

Ако е планиран преглед со контраст, и кај магнетната резонанца и кај скенерот кажете ако порано сте имале реакција на контраст или ако имате болест на бубрезите. Бременоста или можноста за бременост пријавете ја и пред магнетна резонанца и пред скенер.

Прегледот го избира лекарот што ве упатува: матичниот лекар или специјалист, на пример невролог, ортопед, хирург или уролог. Тој знае што треба да провери и што покажуваат претходните наоди. Затоа на упатот или препораката треба да бидат наведени регијата и причината за снимањето.

Радиологот потоа, врз основа на упатот, го избира протоколот на снимање и проценува дали е потребен контраст. Ако за прашањето на лекарот е посоодветен друг метод, радиологот може тоа да го предложи, во договор со лекарот што упатува. Понекогаш се потребни двата прегледа, еден по друг, бидејќи даваат различни податоци.

Затоа не е добро прегледот да се избира само според тоа што изгледа попрецизно или за што побрзо се добива термин. Преглед што не одговара на прашањето на лекарот може да значи ново снимање и дополнителен трошок. Ако не ви е јасно зошто е препорачан токму тој преглед, прашајте го лекарот што ве праќа.

Според ценовникот за радиологија, во Радиологија Маја, во зградата на Болница Маја, на адреса Vizantijski bulevar 39 во Ниш, се прават и магнетна резонанца и МСКТ скенер: глава, 'рбет, зглобови, стомак, мала карлица и крвни садови. Со магнетна резонанца се снимаат и дојките и срцето, а со скенер градниот кош и белите дробови. Терминот се закажува на телефон 018 530 530.

При закажувањето наведете го точниот назив на прегледот од упатот или препораката на лекарот. На прегледот понесете:

• упат или препорака од лекар
• претходни наоди и снимки од истата регија
• картичка за имплантот или отпусна листа, ако имате вграден уред
• наод за креатинин, ако е планиран контраст и ако тоа го бара упатството што ќе го добиете при закажувањето

Цената зависи од видот на прегледот и регијата што се снима. За контрастот и за подготовката за преглед со контраст во ценовникот постојат посебни ставки. Што точно влегува во цената на вашиот преглед, проверете при закажувањето. Цените на прегледите на глава со магнетна резонанца и со скенер, како и ставките за контраст, се прикажани во табелата подолу, а цените на сите прегледи се наоѓаат во ценовникот за радиологија.