Камен во жолчното кесе: симптоми и кога е потребна операција
Каменот во жолчното кесе кај многу луѓе не дава никакви тегоби и се открива случајно, на ултразвук на стомакот. Кога дава симптоми, најчест е нападот на болка во горниот десен дел од стомакот или под градната коска, често по обилен оброк или ноќе. Камењата без тегоби најчесто само се следат. Операција најчесто се препорачува кога каменот предизвикува напади на болка, воспаление на жолчното кесе или компликации на жолчните патишта и панкреасот. Дали е потребна операција, проценува хирургот по преглед и наод од ултразвук.

Што е камен во жолчното кесе и како настанува?
Жолчното кесе е мал орган со крушовидна форма под црниот дроб, на десната страна од стомакот. Во него меѓу оброците се чува жолчка, течност што ја создава црниот дроб и која помага во варењето на мастите.
Камен во жолчното кесе (стручно холелитијаза) настанува кога состојките на жолчката ќе се згуснат и стврднат. Камењата најчесто се изградени од холестерол, а поретко од жолчни бои. Може да има еден камен или повеќе, а големината е од зрно песок до неколку сантиметри.
Камењата се почести кај жените, со годините, кај вишок килограми, по нагло слабеење, во бременост и кога ги има во семејството. Може да се појават и кај луѓе без ниту еден од овие фактори.
Кои се симптомите на камен во жолчното кесе?
Голем број луѓе со камен во жолчното кесе немаат никакви тегоби. Каменот тогаш се открива случајно, на ултразвук направен од друга причина.
Кога каменот дава симптоми, најчест е нападот на болка што се нарекува жолчна колика:
- болката е во горниот десен дел од стомакот или под градната коска
- може да се шири кон грбот, десната лопатка или десното рамо
- трае од половина час до неколку часа, па попушта
- често се јавува по пообилен или помасен оброк или ноќе
- може да ја следат гадење и повраќање
Надуеност, подригнување и тежина по јадење може да се јават со камен, но ги предизвикуваат и други состојби, на пример тегоби со желудникот. Затоа само според овие тегоби не може да се каже дека причината е жолчното кесе. Причината ја проценува лекар, по преглед и наоди.
Како се открива камен во жолчното кесе?
Основниот преглед е ултразвук на абдомен (стомак). Прегледот е безболен, не користи зрачење и ги прикажува жолчното кесе, камењата во него и изгледот на неговиот ѕид. За ултразвук на стомак најчесто се доаѓа на гладно, а точно упатство се добива при закажувањето.
Со ултразвукот лекарот најчесто бара и анализи на крв. Тие може да покажат знаци на воспаление и дали има застој во истекувањето на жолчката.
Кога постои сомнение дека каменот преминал од кесето во жолчните патишта, лекарот може да побара и магнетна резонанца на жолчните патишта (MRCP). Кои прегледи се потребни, одлучува лекарот. Наодот од ултразвукот и анализите секогаш ги толкува лекар, заедно со тегобите и прегледот.
Кога каменот во жолчното кесе само се следи?
Камењата што не предизвикуваат тегоби најчесто не се оперираат, туку се следат. Исклучок се посебни случаи што ги проценува лекарот.
Следењето најчесто значи дека знаете кои се предупредувачките знаци и дека ќе се јавите кај лекар ако се појават напади на болка. Дали и кога се потребни контролни прегледи, се договара со лекарот.
Каменот во жолчното кесе најчесто не исчезнува сам. Исхраната, чаевите и билните препарати не го раствораат каменот. Помалку масни и помали оброци кај дел од луѓето ги проретчуваат нападите, но каменот останува. Лековите за растворање на камења помагаат само кај помал број пациенти и дејствуваат бавно, па за нив одлучува лекарот.
Кога е потребна операција на жолчното кесе?
Операција најчесто се препорачува кога каменот предизвикува тегоби или компликации. Хирургот најчесто ја разгледува во овие ситуации:
- напади на болка (жолчни колики) што се повторуваат
- воспаление на жолчното кесе (холециститис)
- камен што преминал во главниот жолчен канал и го попречува истекувањето на жолчката
- воспаление на панкреасот предизвикано од камен
- полип на жолчното кесе со одредена големина
Кога е потребна операција, во вообичаената хируршка пракса се отстранува целото жолчно кесе, а не само каменот. Кесе во кое еднаш се создале камења останува склоно повторно да ги создава. Операцијата најчесто се прави лапароскопски, низ неколку мали резови, а кога тоа не е можно или не е безбедно, на класичен начин.
Одлуката пациентот ја носи заедно со хирургот, врз основа на прегледот, ултразвукот на абдомен и анализите на крв. Како изгледа операцијата, опишано е на страницата на зафатот, а исхраната и закрепнувањето по неа во посебна статија.
Кои знаци бараат итен преглед?
Некои знаци може да укажат на воспаление на жолчното кесе или на камен што ги затнал жолчните патишта. Тогаш не се чека закажан термин, туку се бара итен преглед:
- силна болка во горниот дел од стомакот што не поминува ни по неколку часа
- температура, треска или морници со болката
- пожолтување на кожата или белките на очите
- темна мочка или светла столица
- упорно повраќање
Во тој случај повикајте итна помош на бројот 194 или јавете се во најблиската итна служба.
Како изгледа прегледот кај хирург во Болница Маја?
На преглед кај хирургот понесете го наодот од ултразвукот на абдомен, анализи на крв ако ги имате и претходната медицинска документација. Корисно е да запишете кога се јавувале нападите на болка, колку траеле и по каков оброк. Понесете и список на лековите што редовно ги земате.
Хирургот разговара со вас за тегобите, ве прегледува и ги гледа наодите. Потоа објаснува дали е потребна операција или е доволно следење и кои други прегледи се потребни.
Ултразвукот на абдомен и магнетната резонанца на жолчните патишта се прават во Радиологија Маја, а анализите на крв во лабораторијата. Цените на прегледот кај хирург, ултразвукот на абдомен и операциите на жолчното кесе се прикажани во табелата подолу.
Информациите во текстот се од општ карактер и не го заменуваат прегледот кај лекар.


