Опоравување по операција на препонска кила: што е нормално и кога е враќањето на работа

Текот на опоравувањето се разликува од човек до човек. Зависи од методата (класична операција преку еден рез или лапароскопска преку неколку мали резови), големината на килата, видот на анестезијата, возраста и општото здравје. Рамката подолу е ориентациона и го опишува најчестиот тек по планирана операција што поминала без компликации.

• Денот на операцијата: пациентот останува под надзор додека не се опорави од анестезијата, а станува и се движи кога тоа ќе го дозволи медицинскиот персонал. Болката околу раната е очекувана и се ублажува со лекови што ги одредува лекарот. Должината на престојот во болница ја одредува хирургот. Ако одите дома истиот ден, нека ве однесе некој друг, а по општа анестезија или седација е пожелно првите 24 часа некој да биде со вас.
• Првите неколку дена: болката и непријатноста се најизразени, особено при станување, кашлање и кивање. Кратките прошетки низ домот неколку пати на ден му помагаат на опоравувањето.
• Првата и втората недела: болката постепено се намалува, а модринките и отокот почнуваат да се повлекуваат. Во овој период најчесто е првата контрола кај хирургот. Тогаш најчесто е можно враќање на полесните обврски и на канцелариска работа.
• Третата и четвртата недела: повеќето секојдневни активности стануваат полесни, а прошетките можат да бидат подолги. Кревањето потешки товари и понатаму се избегнува.
• По четири до шест недели: со согласност на хирургот постепено се враќаат физички потешките работи, вежбањето и спортот.

Ако опоравувањето оди нешто побавно од оваа рамка, тоа не мора да значи проблем. Разговарајте за тоа со хирургот на контролата, а знаците поради кои треба да се јавите порано погледнете ги подолу во текстот.

Болката околу раната е најсилна првите денови и најчесто слабее од ден на ден. При кашлање, кивање или станување помага раната благо да се придржи со дланка или со мала перница. Лековите против болки земајте ги онака како што пишува во отпусната листа, а пред кој било друг лек прашајте го лекарот.

Модринките и отокот околу раната се чести. Можат да се спуштат и подолу, во пределот на половите органи, кај мажите на скротумот. Тоа изгледа непријатно, но најчесто се повлекува за околу две недели, а поголема модринка може да трае и подолго. Понекогаш на местото на операцијата се напипува благо задебелување или меко испакнување, на пример од собрана течност, кое често постепено се повлекува. Секое ново испакнување покажете му го на хирургот на контролата, а без одлагање ако е тврдо, црвено, болно или брзо расте.

Кожата под раната и во препоната може да има намалено чувство или да биде необично чувствителна. Тоа најчесто постепено се подобрува, а мала површина без чувство понекогаш останува. По лапароскопска операција првите денови може да се јават надуеност и болка во рамото, поради гасот што се користи за време на зафатот. Малку крв или течност на фластерот во првите два дена е често.

Прошетката е дел од опоравувањето. Движењето од првите денови ја намалува вкочанетоста и ѝ помага на циркулацијата, а должината на прошетката треба да се зголемува постепено. Лежењето во текот на целиот ден не се препорачува. За грижата за раната и секојдневните навики најчесто важи следново, со упатството од отпусната листа:

• Раната се одржува чиста и сува. Туширањето најчесто е дозволено по неколку дена, со фластер што не пропушта вода.
• Со капење во када, базен или море се чека додека раната целосно не заздрави, најчесто околу две недели.
• Конците или металните спојници ги вади хирургот или медицинската сестра на контролата, кога хирургот ќе процени дека раната е подготвена. Ако се користени конци што сами се разградуваат, вадење не е потребно.
• Исхраната со многу влакна и доволно течности помага столицата да биде мека, бидејќи напрегањето во тоалетот првите денови е непријатно.
• Појас за кила по операцијата најчесто не е потребен. Удобна, прилепена долна облека што ја придржува препоната може првите денови да ги ублажи непријатноста и отокот. Што е потребно во вашиот случај, ќе ви каже хирургот.
• Пушењето го забавува заздравувањето на раната и го зголемува ризикот килата повторно да се појави, па опоравувањето е добар момент за откажување.

Враќањето на обврските зависи пред сè од видот на работата и од тоа колку попушта болката. Ориентационо:

• Канцелариска работа и полесни обврски дома: најчесто по една до две недели.
• Работа со кревање товар, долго стоење или посилен физички напор: најчесто по четири до шест недели, понекогаш и подоцна.
• Возење: по операцијата најмалку 24 часа не возете, без оглед на видот на анестезијата, а дома нека ве однесе некој друг. Потоа возењето е можно кога без болка можете да го врзете појасот, нагло да закочите и да се свртите преку рамо, и кога не земате лекови од кои ви се спие.
• Теретана, спорт и кревање товар: најчесто по четири до шест недели, постепено и со согласност на хирургот.
• Интимни односи: кога ќе бидете подготвени и немате посилна болка. Ако не сте сигурни, прашајте го хирургот на контролата.

Меѓународните насоки за лекување на препонска кила (HerniaSurge, 2018) наведуваат дека нема докази дека ограничувањето на активностите по операцијата го намалува ризикот килата повторно да се појави, и советуваат враќање на вообичаените активности штом пациентот се чувствува доволно добро. Сепак, многу хирурзи од претпазливост советуваат тешките товари и силниот напор да се избегнуваат неколку недели. По лапароскопска операција враќањето на полесните обврски кај некои пациенти е нешто побрзо отколку по класична, но тоа зависи и од големината на килата и од општото здравје. Затоа советите на различни хирурзи понекогаш се разликуваат. За вас важи она што хирургот ќе го напише во отпусната листа или ќе го каже на контролата.

Боледувањето, односно привремената спреченост за работа, го отвора и го продолжува вашиот избран лекар, кај кого сте пријавени преку задолжителното здравствено осигурување. Хирургот во отпусната листа и на контролата дава мислење за тоа колку отсуство од работа е потребно, а за боледувањето одлучува матичниот лекар. Ако боледувањето треба да трае подолго од рокот што законот му го дава на матичниот лекар, за продолжувањето одлучува лекарската комисија на Републичкиот фонд за здравствено осигурување (РФЗО).

Траењето на боледувањето најчесто го следи видот на работата: за канцелариска работа е пократко, а за физички тешка работа подолго. Пред операцијата прашајте го матичниот лекар каква документација треба да донесете. Отпусната листа и наодите од контролите чувајте ги заедно и носете ги на секој преглед.

Некои знаци не се дел од вообичаеното опоравување. Јавете се на хирургот без одлагање ако се појави нешто од следново:

• Температура 38 °C или повисока, тресење од студ или општа малаксаност.
• Црвенило, топлина, посилен оток или гној на раната, или крварење од раната што не престанува.
• Оток или модринка во препоната или на скротумот што брзо растат, стануваат тврди и сè поболни.
• Болка што се засилува наместо да слабее, или оток и болка во стомакот.
• Отежнато или болно мокрење.
• Гадење или повраќање што траат подолго од 24 часа по операцијата.
• Болка, оток или грчеви во листот на ногата.

Ако не можете да го добиете хирургот, на пример надвор од работното време, јавете се во најблиската служба за итна медицинска помош или во ургентен центар. Ако воопшто не можете да мокрите, ако се јави отежнато дишење, болка во градите или искашлување крв, повикајте Итна помош на бројот 194 или без одлагање јавете се во најблискиот ургентен центар.

Терминот за првата контрола по операцијата најчесто се договара при отпуштањето. На контролата хирургот ја прегледува раната и го проценува текот на опоравувањето, а по потреба се вадат конците. Тоа е добра прилика за прашања за работа, возење, спорт и боледување, па запишете ги однапред.

Во ценовникот на општата хирургија на Болница Маја првата постоперативна контрола, контролниот преглед кај хирург и вадењето конци се наведени како посебни ставки. Што е вклучено во цената на самата операција, се објаснува на прегледот кај хирургот. Прегледите и контролите се закажуваат по телефон.