Laparoskopska operacija žučne kese u Nišu

Žučna kesa je mali organ kruškastog oblika ispod jetre, sa desne strane trbuha. U njoj se skladišti žuč, tečnost koju stvara jetra i koja pomaže varenje masti. Laparoskopska operacija žučne kese, stručno laparoskopska holecistektomija, podrazumeva uklanjanje cele žučne kese kroz nekoliko malih rezova na stomaku, najčešće tri do četiri. Rezovi su najčešće dugi od pola do jednog i po centimetra, a rez kroz koji se kesa izvlači može biti nešto duži kada su kamenci krupni. Kroz jedan rez se uvodi kamera (laparoskop), koja prenosi uvećanu sliku na ekran, a kroz ostale tanki instrumenti. Tokom zahvata trbuh se ispunjava gasom (ugljen-dioksidom), da bi hirurg imao prostor i dobar pregled. Posle operacije jetra i dalje stvara žuč, koja tada kroz žučne puteve teče direktno u tanko crevo. Zahvat je deo opšte i abdominalne hirurgije u Bolnici Maja.

Najčešći razlog za operaciju su kamenci u žučnoj kesi (holelitijaza) koji izazivaju tegobe, na primer napade jakog bola u gornjem desnom delu stomaka ili ispod grudne kosti. Takvi napadi, poznati kao žučne kolike, traju od pola sata do nekoliko sati i često se javljaju posle obilnijeg obroka ili noću. Operacija se razmatra i kod upale žučne kese (holecistitis), kod polipa žučne kese određene veličine i kada je kamen izazvao upalu pankreasa ili zapušenje žučnih puteva. Kamenci koji ne izazivaju tegobe najčešće se samo prate, osim u posebnim slučajevima koje procenjuje lekar. Da li je operacija potrebna i kada je raditi, hirurg procenjuje na osnovu pregleda, ultrazvuka abdomena i analiza krvi, a po potrebi i magnetne rezonance žučnih puteva. Konačnu odluku pacijent donosi zajedno sa hirurgom. Jak bol u gornjem delu stomaka koji ne prolazi ni posle nekoliko sati, posebno uz temperaturu, drhtavicu, povraćanje ili žutu prebojenost kože i beonjača, zahteva hitan pregled, a ne zakazivanje. U tom slučaju treba pozvati hitnu pomoć na broj 194 ili se javiti najbližoj hitnoj službi.

Laparoskopska operacija je uobičajen način uklanjanja žučne kese kod većine pacijenata. Kada je operacija tehnički zahtevnija, na primer kod jako upaljene kese ili priraslica posle ranijih operacija na stomaku, ona najčešće traje duže. Klasična (otvorena) operacija radi se kroz duži rez, najčešće ispod desnog rebarnog luka, kada laparoskopski pristup nije moguć ili nije bezbedan. U manjem broju slučajeva hirurg tokom laparoskopske operacije proceni da je bezbednije da zahvat završi otvorenim putem, o čemu se razgovara pre operacije. Kada je potrebno, tokom zahvata se žučni putevi snimaju rendgenom uz kontrast (intraoperativna holangiografija). Kada kamen pređe iz kese u glavni žučni kanal, najčešće se uklanja endoskopski, tankim instrumentom sa kamerom koji se uvodi kroz usta (ERCP), pre ili posle operacije, a ređe hirurški, tokom same operacije. U cenovniku Bolnice Maja navedene su laparoskopska, složena laparoskopska i klasična operacija žučne kese, kao i operacija žučne kese sa intervencijom na žučnim putevima, kada se tokom operacije vadi kamen iz glavnog žučnog kanala ili pravi nova veza žučnog kanala i creva. Snimanje žučnih puteva tokom operacije i pregled hirurga imaju posebne stavke u cenovniku opšte hirurgije. Koja stavka iz cenovnika se odnosi na planiranu operaciju, hirurg objašnjava posle pregleda.

Pacijent dolazi u bolnicu u dogovoreno vreme, bez hrane i pića prema dobijenom uputstvu, sa svim nalazima i dokumentacijom. Na prijemu se proveravaju nalazi, a sa anesteziologom se razgovara o anesteziji, ranijim bolestima i lekovima. Posle objašnjenja zahvata i mogućih rizika, pacijent potpisuje saglasnost za operaciju. Zatim se u venu na ruci postavlja tanka plastična cevčica (venska kanila), kroz koju se daju tečnost i lekovi. Operacija se radi u opštoj anesteziji, pa pacijent spava tokom celog zahvata. Posle buđenja prate se pritisak, puls, disanje i bol. Najčešće još istog dana, kada lekar dozvoli, pacijent uz pomoć osoblja prvi put ustaje i pije tečnost. Kući se ide kada hirurg proceni da je oporavak dobar, najčešće prvog ili drugog dana posle operacije, sa otpusnom listom, pisanim uputstvima i terminom kontrole. Za povratak kući potreban je pratilac, jer se prvih dana posle operacije ne preporučuje samostalna vožnja.

Laparoskopska operacija žučne kese je čest i dobro poznat zahvat, ali kao i svaka operacija nosi određene rizike. Mogu se javiti krvarenje, infekcija rane, curenje žuči, kila na mestu reza ili reakcija na anesteziju. Ređe se javljaju povreda žučnih puteva ili creva i stvaranje krvnih ugrušaka. Ponekad posle operacije u glavnom žučnom kanalu zaostane kamen, koji se tada najčešće uklanja endoskopski. Kod dela pacijenata tegobe slične onima pre operacije, kao što su bol ili nadutost, mogu da potraju i posle nje. Zato hirurg pre operacije procenjuje da li su tegobe zaista izazvane žučnom kesom. Na konsultaciji objašnjava rizike u odnosu na zdravstveno stanje pacijenta i šta se preduzima da se oni smanje.