Привремена стома: колостома, илеостома и затворање на стомата

Стомата е отвор на предниот стомачен ѕид низ кој хирургот изведува дел од цревото. Содржината на цревото тогаш не минува низ завршниот дел на цревото и аналниот отвор, туку излегува низ стомата во ќесичка што се лепи на кожата. Стомата е розова или црвена, влажна и најчесто не боли на допир, бидејќи цревата немаат нерви за болка како кожата.

Стома се прави кога дел од цревото треба да се растовари или заштити, на пример по операција на дебелото црево или ректумот, кога новиот спој на цревото има потреба од време за да зарасне. Некои стоми се привремени, а некои трајни. Кој вид е потребен, хирургот објаснува пред операцијата.

Разликата е во тоа кој дел од цревото е изведен на стомакот:

• Колостомата е направена од дебелото црево (колонот). Столицата најчесто е погуста, слична на вообичаената.
• Илеостомата е направена од завршниот дел на тенкото црево (илеумот). Содржината е поретка и излегува почесто, па е важно да се пие доволно течност.

Стомата може да биде и во облик на јамка (loop стома), кога на стомакот е изведена јамка од цревото со два отвора. Таквата стома најчесто е привремена и се затвора полесно од другите видови. Во ценовникот за општа хирургија на Болница Маја постојат креирање и затворање на loop колостома и затворање на протективна loop илеостома.

Привремената стома најчесто се прави за да го заштити спојот на цревото по операцијата. Додека спојот зараснува, содржината на цревото минува низ стомата, а кога хирургот ќе процени дека спојот зараснал, стомата се затвора и цревото повторно работи на вообичаениот начин.

Трајна стома останува кога завршниот дел на цревото или аналниот отвор мора да се отстранат, или кога затворањето не е можно или не би било безбедно. Тоа може да биде случај, на пример, по отстранување на ректумот и аналниот канал. Дали стомата е привремена или трајна, хирургот разговара со пациентот пред операцијата, секогаш кога е можно.

Навикнувањето на стомата трае и е различно кај секоја личност. Во општа смисла:

• Ќесичката се празни и менува според упатството, а кожата околу стомата се мие со вода и се чува сува, за ќесичката добро да прилепува и кожата да не се надразни.
• Кај илеостома содржината е поретка, па е важно во текот на денот да се пие доволно течност.
• Исхраната најчесто постепено се враќа на вообичаената. Храната што предизвикува надуеност или тегоби воведувајте ја полека и следете како ја поднесувате.
• Туширањето е можно и со ќесичка и без неа, според упатството.
• Одењето и полесните активности се препорачуваат од првите денови, а потешкиот напор и кревањето товар се избегнуваат додека хирургот не дозволи, бидејќи напорот може да придонесе за хернија покрај стомата.

Пред отпуштањето пациентот добива упатство за нега на стомата. Прашањата за негата и за набавката на ќесички и помагала поставете ги на хирургот и медицинскиот персонал, а за набавката на помагала посоветувајте се и со матичниот лекар.

За затворањето на стомата одлучува хирургот по контролите, кога ќе процени дека спојот на цревото зараснал и дека општата состојба на пациентот е добра. Времето се разликува од човек до човек и зависи од причината поради која е направена стомата и од текот на опоравувањето, па не може однапред да се одреди. Пред затворањето хирургот може да побара снимање или ендоскопски преглед на спојот на цревото.

Затворањето на стомата е операција: хирургот го одвојува цревото од стомачниот ѕид, го спојува и го враќа во стомачната празнина, а отворот на кожата се затвора. По операцијата исхраната се воведува постепено, според упатството на хирургот. Во почетокот столицата може да биде почеста и нередовна додека цревото не се навикне, а тоа најчесто постепено се смирува.

Кога на стомата ќе се појават компликации, како стеснување, испаѓање на стомата или хернија покрај стомата, понекогаш е потребна ревизија на стомата. Во ценовникот за општа хирургија на Болница Маја постојат ревизија на илеостома и ревизија на колостома.

Јавете се кај хирургот без одлагање или, ако не можете да го добиете, во најблискиот ургентен центар ако:

• стомата стане темна, виолетова или црна,
• стомата не исфрла содржина, а се јавуваат болка, надуеност или повраќање,
• од стомата или околу неа крвари повеќе од неколку капки,
• кај илеостома излегува многу течна содржина, а се јавуваат силна жед, вртоглавица или малку урина,
• се појави температура или силна болка во стомакот.

При силна болка во стомакот, повраќање и лоша општа состојба јавете се на Брза помош на број 194.