Операција на простата низ канал: колку трае, катетер и опоравување

Операција на простата низ канал е називот што пациентите најчесто го користат за трансуретралната ресекција на простатата, скратено TURP. Урологот низ мочниот канал воведува тенок инструмент со камера (ресектоскоп) и електрична јамка и, дел по дел, однатре го отстранува ткивото на простатата што го стеснува патот на урината. На кожата нема рез ни конци.

Зафатот најчесто се препорачува кај доброќудно зголемување на простатата (аденом на простатата), кога тегобите со мокрењето не поминуваат со лекови или кога ќе се појават компликации, на пример повторувано задржување на урината. Дали овој метод е соодветен во конкретниот случај, одлучува урологот врз основа на прегледот, големината на простатата и наодите. Отстранетото ткиво се праќа на патохистолошки преглед.

Во ценовникот на Болница Маја овој зафат е наведен како биполарна трансуретрална ресекција на простатата. Кај биполарната TURP струјата минува меѓу две електроди на врвот на инструментот, а не низ телото на пациентот, па мочниот меур за време на зафатот се плакне со физиолошки раствор. Низ мочниот канал се прават и ласерски методи, но тие не се наведени во ценовникот на Болница Маја.

TURP не ја отстранува целата простата, туку само делот што го стеснува каналот. Затоа контролите кај уролог се потребни и по операцијата, а урологот одлучува и за понатамошните проверки на PSA.

Пред зафатот урологот обично бара прегледи и наоди што покажуваат колку е зголемена простатата и како работи мочниот меур. Најчесто тоа се:

• уролошки преглед и ултразвук на простатата и мочниот меур
• мерење на јачината на млазот урина (урофлоуметрија) и проверка колку урина останува во мочниот меур по мокрењето
• анализи на крв и урина со уринокултура, бидејќи инфекцијата на мочните патишта најчесто се лекува пред операцијата
• PSA од крв, кога урологот ќе процени дека е потребно
• преглед кај анестезиолог и ЕКГ, а по потреба и проверка на работата на срцето и контрола на хроничните болести

Важно е однапред да му кажете на лекарот кои лекови ги земате, особено лековите за разредување на крвта. Дали некој лек се паузира или се менува и колку дена порано, одлучуваат лекарот што го препишал, урологот и анестезиологот. Лековите не треба да се прекинуваат на своја рака.

На денот на операцијата се доаѓа на гладно, точно според упатството што го добива пациентот. По анестезијата не се управува со возило, па е добро однапред да се договори придружба за враќање дома. За престојот во болница најчесто се носат лична карта, претходните наоди, список на лековите, удобна облека и прибор за лична хигиена.

Самата операција најчесто трае околу еден час, а кај поголема простата и подолго. Траењето најмногу зависи од големината на простатата и од количината ткиво што треба да се отстрани. Со подготовката и опоравувањето по анестезијата, пациентот е надвор од собата подолго отколку што трае самиот зафат.

Најчесто се прави под спинална анестезија, кога телото од појасот надолу е без чувство, а пациентот е буден или благо успиен. Тогаш пациентот за време на зафатот најчесто не чувствува болка, туку евентуално допир или притисок. Друга можност е општата анестезија. Видот на анестезијата го одредува анестезиологот, во договор со урологот, според здравствената состојба на пациентот.

На крајот од операцијата во мочниот меур се поставува катетер, а најчесто се вклучува и плакнење на мочниот меур.

По операцијата на простата низ канал се поставува катетер, најчесто со три крака. Низ едниот крак во мочниот меур влегува течност за плакнење, низ другиот течноста и урината истекуваат во ќесата, а третиот служи за балончето што го држи катетерот во мочниот меур. Плакнењето најчесто трае во првите часови, а понекогаш и денови, за да се спречи создавање на згрутчувања. Во првите часови и денови урината во ќесата често е розова или црвеникава.

Катетерот најчесто се вади по еден до три дена, кога урината ќе се избистри. Понекогаш останува подолго, на пример ако простатата била поголема или ако крварењето побавно престанува, а понекогаш пациентот оди дома со катетер, со упатства за нега. Точниот ден го одредува урологот. Додека катетерот е во мочниот меур, може да се јават повремени грчеви на мочниот меур и чувство на потреба за мокрење, иако урината истекува низ катетерот.

По вадењето на катетерот се следи дали пациентот мокри сам и дали мочниот меур добро се празни. Ако мокрењето не тргне, катетерот понекогаш повторно се поставува за кратко време, за да се опорави мочниот меур. Тоа се случува кај помал број пациенти и најчесто е привремено.

Во првите денови по вадењето на катетерот често се јавуваат:

• печење при мокрење
• почесто мокрење и нагол нагон за мокрење, и во текот на ноќта
• повремено малку крв или ситни згрутчувања во урината
• кај некои мажи послабо задржување на урината

Овие тегоби најчесто постепено се смируваат, во текот на неколку недели. Кај некои мажи почестото мокрење и нагонот траат подолго, и до три месеци. Кај капење или послабо задржување на урината може да помогнат вежби за мускулите на карличното дно, според советот на урологот. Трајното истекување урина по оваа операција е ретко. Операцијата не мора да ги отстрани сите тегоби, особено ако мочниот меур е ослабен од долготрајното отежнато празнење.

Крв во урината може повторно да се појави околу десеттиот до четиринаесеттиот ден по операцијата, кога од оперираното место се одвојува крастата. Тоа е дел од заздравувањето. Најчесто помага да се пијат повеќе течности, ако лекарот не советувал поинаку, и да се избегнуваат напрегање и запек. Ако крварењето е силно, ако се јават поголеми згрутчувања или мокрењето стане отежнато, треба веднаш да се јавите кај уролог или во итна служба.

Прашањата за ерекцијата и ејакулацијата се меѓу најчестите пред зафатот. Кај повеќето мажи по операцијата на простата низ канал доаѓа до таканаречена ретроградна ејакулација: при врвот на возбудата семената течност не се исфрла надвор, туку оди во мочниот меур и излегува со урината, која тогаш може да биде матна. Оваа промена не е штетна за здравјето и чувството на оргазам најчесто е зачувано, но обично е трајна.

Поради тоа можноста за природно зачнување по операцијата најчесто е значително намалена. Сепак, тоа не смее да се смета за заштита од бременост. Мажите што планираат деца треба да разговараат за тоа со урологот пред зафатот.

Што се однесува до ерекцијата, кај повеќето мажи таа по операцијата останува каква што била пред зафатот, а кај помал број може да ослаби. Затоа е добро пред операцијата отворено да му кажете на урологот каква е ерекцијата сега. Сексуалните односи најчесто се советуваат по три до четири недели, кога пациентот се чувствува подготвен, а точното време го одредува урологот.

Многу мажи по отпуштањето се чувствуваат уморно една до две недели. На полесните обврски најчесто се враќаат по две до четири недели, а целосното заздравување трае околу шест недели. Враќањето на работа зависи од видот на работата: физички напорната работа обично бара подолго отсуство.

Во првите четири до шест недели најчесто се советува:

• да се пијат доволно течности, распоредени во текот на денот, ако лекарот не советувал поинаку
• да не се креваат тешки предмети и да не се прават напорни вежби
• да се избегнуваат возење велосипед и долго седење без станување
• да се спречи запек со исхрана богата со влакна и да нема напрегање при празнење на цревата
• да се праша лекарот за возењето автомобил и за лековите против болки

Веднаш треба да се јавите кај уролог или во итна служба ако:

• мокрењето не оди или оди сè потешко
• урината стане темноцрвена, крварењето се засили или се јават поголеми згрутчувања
• температурата се качи на 38 °C или повеќе, или се појават морници
• болката стане силна и не поминува
• катетерот, ако е сè уште поставен, престане да ја одведува урината
• ви отече или ве заболи листот на ногата, или се јави отежнато дишење или болка во градите

Болница Маја се наоѓа во Ниш, на Vizantijski bulevar 39. Првиот чекор е преглед кај уролог, на кој се проценува дали операцијата е потребна и кој метод е соодветен. Цените на прегледот, операцијата и патохистолошкиот преглед на ткивото се наведени во ценовникот на урологијата, а цените на анализите на крв и урина во ценовникот на лабораторијата.

Како и секоја операција, и оваа носи одредени ризици. Можни ризици се, меѓу другото, посилно крварење, поради кое понекогаш е потребна трансфузија или повторен зафат, инфекција на мочните патишта и подоцнежно стеснување на мочниот канал. За ризиците од зафатот урологот разговара со пациентот пред операцијата, а за ризиците од анестезијата анестезиологот.

На прегледот е корисно да понесете претходни наоди и список на лековите што ги земате и да прашате:

• кој метод се предлага и зошто
• кои се можните ризици во конкретниот случај и како се следат
• колку дена катетерот веројатно останува и колку дена престој во болница треба да се очекуваат
• што е вклучено во цената на операцијата, на пример анестезијата, престојот и патохистолошкиот преглед на ткивото
• кога се контролите и кога се добива патохистолошкиот наод
• како операцијата може да влијае на ејакулацијата и ерекцијата во конкретниот случај