Келоид и хипертрофична лузна: разлика и можности за лекување

Лузната е дел од природното зараснување на кожата по повреда, операција, изгореница или воспаление, на пример акни. Во првите месеци лузната често е црвена или розова и малку издигната, а потоа постепено бледнее и станува порамна. Кај некои луѓе телото за време на зараснувањето создава повеќе сврзно ткиво отколку што е потребно, па лузната станува задебелена. Тогаш се зборува за хипертрофична лузна или келоид.

Хипертрофичната лузна е издигната, цврста и често црвена, но останува во границите на првобитната рана. Најчесто се јавува во првите недели или месеци по повреда или операција, особено на места каде што кожата е затегната или каде што раната бавно зараснувала.

Хипертрофичната лузна често со текот на времето сама се спушта и бледнее, иако тоа може да потрае. Ако пречи, чеша или затегнува, лекарот може да предложи лекување што го забрзува и подобрува тој процес.

Келоидот е задебелена лузна што расте преку границите на првобитната рана и може да се шири на околната здрава кожа. Може да настане и по мала повреда, на пример дупчење на увото, убодна рана или акни. Келоидот може да расте со месеци, а понекогаш чеша, пече или боли.

Келоидите почесто се јавуваат кај некои луѓе, особено кога во семејството постои склоност кон нив, и на некои делови од телото, на пример на ушната ресичка, градите, рамената и горниот дел од грбот. Келоидот сам од себе најчесто не исчезнува.

Околни разлики:

• Хипертрофичната лузна останува во границите на раната. Келоидот ги преминува и се шири на околната кожа.
• Хипертрофичната лузна најчесто се јавува набргу по повредата и со текот на времето често се спушта. Келоидот може да се појави и подоцна и да расте со месеци.
• По лекувањето келоидот почесто повторно се јавува.

Разликата ја утврдува лекарот со преглед. Секоја промена на кожата што расте, крвари или се менува, а не се наоѓа на местото на поранешна рана, треба да се покаже на лекар, бидејќи не мора да биде лузна.

Лекувањето го одредува лекарот по прегледот, според видот, големината и староста на лузната и местото на телото. Можности што лекарот може да ги предложи се, меѓу другото:

• инјекциона терапија, кога лекарот вбризгува лек директно во келоидот или задебелената лузна, најчесто во повеќе наврати,
• силиконски гел или фластери, што се нанесуваат на лузната подолго време,
• притисок на лузната со посебна облека или завој, кај некои лузни,
• хируршка корекција на лузната, кога лузната се исекува и кожата повторно внимателно се шие, за новата лузна да биде потесна или помалку забележлива.

Често се комбинираат повеќе начини. Во Болница Маја во групата зафати за лузни спаѓаат инјекциона терапија на келоиди и задебелени лузни и хируршка корекција на лузни. Лекувањето не ја отстранува лузната, туку ја прави порамна, помека или помалку забележлива, а келоидот може повторно да се појави и по лекувањето.

Настанувањето лузна не може целосно да се спречи, но добрата нега на раната помага:

• раната одржувајте ја чиста и негувајте ја според упатството на лекарот,
• избегнувајте затегнување на раната и напор што ја растегнува додека зараснува,
• не чешајте и не ги лупете крастите,
• младата лузна заштитете ја од сонце, бидејќи на сонце може да потемни,
• ако порано сте имале келоид, кажете му го тоа на лекарот пред секоја операција или дупчење на увото.

Ако забележите дека лузната расте, станува сè подебела или чеша, јавете се кај пластичен хирург.